طرح درس روزانه عربی سوم راهنمایی
ب ) هدف هاي جزيي :
1- بيان داستان متن 2 – قرائت متن درس براي ترجمه ي ساده 3 – توجه به جملات هدف درس 4 – قرائت و ترجمه ي كامل متن
5 – تمرين درك مفهوم درس 6 – يادگيري واژگان درس 7 – آموزش كليد طلايي (مبتدا و خبر ) كه شامل : 8 – تعريف جمله
9 – بيان اقسام جمله 10 – تعريف جمله ي اسميه با مثال 11 – تعريف جمله ي فعليه ي با مثال 12 – بيان اجزاء اصلي جمله ي اسميه
13 – تعريف مبتدا و خبر 14 – بيان انواع مبتدا و اقسام خبر 15 – بيان اعراب مبتدا و خبر 16 – ساخت جمله ي اسميه
17 – ترجمه ي انواع جملات اسميه به فارسي 18 – تسلط كامل به حل تمارين كتاب 19 – ساخت كاردستي در رابطه با مو ضوع درس
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ج) هدف هاي رفتاري :
در پايان اين درس از دانش آموزان انتظار داريم :
1- داستان متن را بيان كند . 2 – متن درس را با ترجمه ي ساده قرائت كند . 3 – به جملات هدف درس توجه كند .(اين جملات در ارائه ي
آمده است ) 4 – متن درس را كامل بخواند و ترجمه كند .5- مفهوم داستان درس را با پاسخگويي به سؤالات آن ، بيان كند .6- ترجمه ي
واژگان درس را از عربي به فارسي و از فارسي به عربي بيان كند .7- تمام سؤالات مربوط به كليد طلايي (مبتدا وخبر )را بيان كند .
توضيح : ( اين سؤالات به طور كامل در ارائه ي محتوا آمده است . ) 8- جمله را تعريف كند . 9- اقسام جمله را بيان كند . 10- جمله ي
اسميه و فعليه را تعريف كند .11- فرق بين جمله ي اسميه و فعليه را بامثال بيان كند . 12- اجزاء اصلي جمله ي اسميه را بيان كند .
13- مبتدا وخبر را تعريف كند . 14- براي انواع مبتدا و اقسام خبر مثال بزند . 15- اعراب مبتدا وخبر را بيان كند . 16- انواع جملات
اسميه را به فارسي ترجمه كند . 17- اجزاء اصلي جملات اسميه را در جمله مشخص كند . 19- تمارين كتاب را حل كند .
20- در رابطه با موضوع درس كاردستي درست كند .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
حيطه هاي يادگيري:
الف ) شناختي (دانستني ها ) : شامل :تعريف وتشخيص جملات اسميه وفعليه ، ترجمه ي واژگان درس ازعربي به فارسي وبالعكس .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ب) رواني – حركتي (مهارتها ): ميتواند جملات اسميه و فعليه را طبقه بندي نمايد . ميتواند براي جملات اسميه وفعليه مثال بزند (به زبان
عربي ) و اجزاء اصلي آن را با رعايت حركت گذاري دقيق ، مشخص كند . وهمچنين متن درس را با رعايت كامل حركات بخواند و
ترجمه نمايد .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ج) عاطفي (نگرش ها ) : در اين درس ، نه تنها هدف آموزشي آن ، يعني آموزش مبتدا وخبر به خوبي مشاهده مي شود بلكه در كنار آن
اهداف ديگري ازقبيل : آموزش اخلاقي ،جذابيت داستاني ، درج واژگان و ساختارهاي ادبي- قرآني وروايي كنجانيده شده است كه باعث
تغيير نگرش در دانش آ موز مي شود . مانند : أنا مُظطر ، تَناول العَشاء ، مَطلع الفجر ، نَهَضَ ، لأداءالصلاه .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
روش ها و وسايل آموزشي :
الف ) مواد و وسايل آموزشي : كتاب درسي ، كتاب كمك آموزشي ، گچ و تخته ، عكس ، استفاده از نوار كاست ، استفاده از CD
تكنولوژي آموزشي ، استفاده از كارت بازي ، اجراي نمايشي متن درس ، استفاده از قرآن و ادعيه براي يافتن كلمات وجملات اسميه .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ب) روش تدريس مبتني بر فرايند ياد دهي – يادگيري : روش پيش سازمان دهنده
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ج) مراحل و گام هاي فرايند روش تدريس :
مرحله ي اول – ارائه ي پيش سازمان دهنده
مرحله ي دوم – ارائه ي مطلب
مرحله ي سوم – استحكام بخشيدن به ساخت شناختي
فعا ليت هاي قبل از شروع ...
نحوه ي شروع ( سلام و احوال پرسي ، حضوروغياب و... ) رسيدگي به تكاليف گذشته ،سنجش رفتار ورودي ، ارزشيابي تشخيصي و..
با توجه به اينكه در اين درس ، سلسله بحث هاي مربوط به فعل به اتمام ميرسد و مبحث تازه اي به عنوان جمله ي اسميه و مبتدا وخبر
مطرح مي شود ،لازم است كه معلم نسبت به ياد آوري مو ضوعات ذيل يا كسب اطمينان نسبت به آگاهي قبلي دانش آموزان، درباره ي
اين موضوعات اقدام كند : 1- مفهوم فعل براي درك موقعيت هايي كه ممكن است فعل در جمله وجود نداشته باشد . 2- تعريف اسم ،
مفهوم و نشانه هاي آن . 3- آشنايي با نقش نهاد در جملات فارسي .4- آشنايي با مفهوم جمله .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ارائه ي درس جديد :
اجراي تدريس و فرايند ياددهي – ياد گيري مبتني بر روش( پيش سازمان دهنده ) بر اساس فعاليت هاي معلم و دانش آموز
( شروع وايجاد آمادگي مطلوب ، ادائه ي درس ، ارزشيابي تكويني «مرحله اي »وپاياني )
ايجاد ارتباط و انگيزه سازي : معلم در بدو ورود به كلاس ، تعدادي از دانش آموزان را با جملات اسميه و تعداد ي ديگر را باجملات
فعليه مورد خطاب قرار مي دهد . از قبيل : مَن هيَ ؟ ، إجلسي يا بنتي ، الشارعُ مُزدحمٌ ، أنتِ لا تعمَلين بدقهٍ ، لا تَضحكي يا فاطمه
إ قرَئي . وديگر اينكه : معلم از قبل برگه هايي تهيه ميكند كه روي هر يك از آنها جملاتي كه با فعل شروع شده اند و هم چنين جملاتي
كه فاقد فعل مي باشند و به عربي نوشته شده است ، در اختيار گروهها قرار ميدهد واز آنها مي خواهد كه فرق اين جملات را بيان كنند
يا به عبارت ديگر ، جملات را در دو گروه (نَعَم و لا ) طبقه بندي كنند . گروهي كه زودتر به نتيجه برسد برنده است .
آموزش و ترجمه ي متن درس به روش هاي مختلف ميتواند انجام گيرد :
1 - بيان داستان متن درس 2- تصوير لغات و نشان دادن بعضي ديگر با حركت دستها 3- ترجمه ي واژگان و شرح برخي ديگر به كمك
نمايش و شرح فارسي 4- استفاده از شاگردان براي ترجمه 5- قرائت و ترجمه ي كامل متن درس به كمك شاگردان و نوار 6- توجه به
جملات هدف درس . كه در اين درس جملات اسميه هدف آموزشي متن درس به شمار مي آيد . 7- استفاده از CD تكنولوژي آموزشي
دانش آموزان طي دروس گذشته به خوبي با مفهوم فعل ونقش آن درجمله آشنا شده اند و از سوي ديگر باساختار جملات در زبان فارسي
آشنا شده اند و مي دانند كه ممكن است بعضي از جملات با فعل شروع نشوند ويا حتي فاقد فعل باشند لذا ميتوان انتظار داشت كه با
راهنمايي معلم ، جملات هدف درس را شناسايي كنند كه عبارتند از : هذاالرجلُ حذاءٌ . المرضُ خطر ٌ. الحيا ه صعبهٌ .هو يعمل في البيت .
أنت تعمل كثيرا . الرجل في حيره .هذه مريم . هناك ضوء .
ارائه ي تمرين درباره ي متن درس ويا مسابقه از آن (مثل جمله سازي ) ونيز مسابقه ي درك مفهوم درس :
براي كسب اطمينان نسبت به تسلط دانش آموزان روي متن درس ، سؤال هايي از آن ها پرسيده مي شود . دانش آموزان بايد پاسخ لازم را
با سرعت از روي متن درس پيدا كنند و عيننا از روي متن بخوانند . تعدادي از اين سؤالات عبارتند از : شغل مرد چه بود ؟ چرا زن از
كار زياد مرد گله مند بود ؟ چرا مرد زياد كار مي كرد ؟ وقتي مريم سخنان پدرش را شنيد چه احساسي داشت ؟ و.....
اين سؤال وجواب به صورت مسابقه ي فردي وگروهي قابل اجرا است .
آموزش كليد طلايي (مبتدا و خبر ) :
نحوه ي اجراي كليد طلايي هم ميتواند به شكل : 1- نمايش 2- داستان 3- سؤال و جواب و مسابقه 4- شعر اجرا شود .
معلم ميتواند براي آماده كردن ذهن دانش آموزان فرصت كوتاهي به آنها بدهد تامتن كليد طلايي را با دقت مطالعه كنند و پس از آن به
سؤالات معلم جواب دهند . اين سؤالات عبارتند از : جمله هاي اسميه با چه كلماتي شروع مي شوند ؟ اسمي كه اول جمله قرار مي گيرد چه
چه نام دارد ؟ آنچه معني و مفهوم مبتدا را كامل مي كند چه نام دارد ؟ هر جمله ي اسميه داراي دو جزء اصلي است .آن دو جزء كدامند ؟
چرخ گردان – كه يكي از كاردستي ها بود – چگونه كار مي كرد ؟ روي چرخ گردان ،چه كلمه هايي خبر كلمه ي الله به شمار مي آمدند ؟
علامت مبتدا چيست؟ آيا اگر كلمه اي «ال »داشته باشد ، تنوين هم مي گيرد ؟ چه نوع خبر هايي هميشه علامت رفع دارند ؟ در كاردستي
ساختمان ، با هر يك از اسم هاي مجيد ، محمد،امير و...چند جمله ساخته مي شود ؟ خبر جمله چند نوع مي تواند باشد ؟
( لازم به ذكر است كه ،عكس كاردستي ها در كتاب درسي موجود مي باشد .) بديهي است دانش آموزان نميتوانند در گام اول ، تمام
سؤالات را به درستي پاسخ دهند .اما طرح اين سؤالات زمينه ي ذهني لازم براي ياد گيري پاسخ هاي آن ها را فراهم مي آورد . اين
سؤالات حاوي مهم ترين اطلاعات مربوط به مبحث مبتدا وخبر هستند . دانش آموزي كه تمام پاسخ هارا بداند ، به خوبي اين موضوع را
فهميده است . پس از بررسي هاي اوليه در پايان، شكل و نوشته هاي ذيل ، روي تخته ي كلاس درج مي شود و معلم در همين چارچوب
مبادرت به آموزش مطالب مربوط به مبتدا و خبر مي كند . ٌ ٌ
مبتدا + خبر = جمله ي اسميه
( درابتداي جمله) ( شرح مبتدا )
سعيدٌ تلميذٌ (اسم ) انواع خبر
سعيدٌ ذَهَبَ ( فعل )
سعيدٌ في المدرسه جارومجرور ( حرف و اسم )
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
فعا ليت هاي تكميلي :
الف ) جمع بندي و نتيجه گيري :بعد از اينكه درس توسط معلم تدريس شد وسؤالات مربوط به درس مجدد از دانش آموزان پرسش شد ،
براي نتيجه گيري متن درس معلم به اين نكته ي اخلاقي اشاره مي كند كه : مَن لا يَرحم ،لا يَرحم ترجمه : كسي كه رحم نكند ،
به او رحم نشود . معادل : درگذر تا از تو در گذرند .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ب) ارزشيابي پاياني ( سنجش رفتار خروجي ) :
معلم جملاتي را روي تخته مي نويسد و از دانش آموزان مي خواهد كه ابتدا نوع جمله را مشخص كنند . وپس از آن ، دو جزء اصلي
جملات اسميه و انواع خبر را مشخص كنند . در نهايت جملات را اعراب گذاري نمايند .
ديگر اينكه : معلم با اشاره به اشياء موجود در كلاس مانند : النافذه ، المحفظه ، الصوره ، المعلم ، الباب و... از دانش آموزان
مي خواهد كه براي آنها يك جمله ي اسميه ي مناسب بگوييد . همچنين : معلم كلمه اي را به عنوان مبتدا بيان مي كند مانند :
المعلم ، الطالب ، الصف و...واز دانش آموزان ميخواهد كه براي آن خبر مناسب بگويند .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ج) تعيين تكليف و فعا ليت هاي خارج از كلاس : 1- حل تمارين كتاب ( در ترجمه ي تمرين ها دقت شود وهر تمرين با توجه به
هدف حل شود . ) 2- با مراجعه به آيات قرآن وادعيه آيات حاوي جملات اسميه را استخراج نمايند . 3- در رابطه با موضوع درس
كار دستي درست كنند .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
فعا ليت هاي خلاقانه ي دانش آموزان : 1- ساخت مكعب هايي كه روي هر يك از .انها كلمات وجملات اسميه نوشته شده است .كه
دانش آموزان با رديف كردن آن ها مي توانند جملات اسميه و انواع خبر را بسازنند . 2- تعدادي اسم روي كاغذ نوشته مي شود
و كاغذ ها تا مي شود واز هر گروه يك نفر انتخاب مي شود واز كا غذ ها ي تا شده يكي را بر مي دارد . هر گروه كه سريع تر بتواند
با اين كلمات يك جمله ي اسميه بسازد برنده است .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
فعا ليت هاي مكمل :
الف ) بازي : تهيه ي كارت بازي به اشكال مختلف : كار ت هايي تهيه شود كه روي آن ها جملات ساده ي اسميه به فارسي نوشته شود
وبراي هر جمله ي فارسي دو كارت ديگر در نظر گرفته شود كه روي يك كارت جمله ي عربي آ ن به شكل صحيح نوشته شده باشد ودر
كارت ديگر شكل غلط آن ، سپس دانش آموزان را به چند گروه تقسيم كنيم و آن ها را در مسابقه اي شركت دهيم و از آن ها بخواهيم كه
جمله ي صحيح را با توجه به آموخته هاي خود انتخاب كند .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ب) مسابقه : معلم از قبل 20 جمله آماده داشته باشد كه آنها را روي تخته بنويسد (يا به تعداد گروه ها از آن ها كپي نمايد ) واز
دانش آموزان هر گروه بخواهد جملات اسميه را از بين جملات انتخاب كرده و اجزاء آن هارا تعيين كرد ه و نوع خبر را بيان كند .هر
گروه كه زودتر اين كار را انجام دهد برنده است .
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ج) ضرب المثل : براي بيان شيرين ترقاعده ي درس ،بيان ضرب المثل يا حديثي كه داراي جمله ي اسميه مي باشد ،مناسب است .
مانند : المؤمنُ ، مرآةُ المؤمن .
مبتدا خبر
ترجمه : مومن آيينه ي مومن است .
معادل : دوست آن است كه معايب دوست ،همچو آيينه رو به رو گويد . نه آن كه پشت سر رفته مو به مو گويد .